الملا فتح الله الكاشاني
129
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
است در آنچه مالك آنم از صحبت و نفقه پس مرا مؤاخذه مكن و يا ملامت مفرما در آنچه تو مالك آنى و من مالك آن نيستم يعنى در دوستى بعضى و ميل طبيعة نسبت بيكى دون ديگرى * ( فَلا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ ) * پس ميل مكنيد تمام ميل به ترك مستطلع وجود بر مرغوب عنها يعنى ميل قلب را با ميل فعل يك جا جمع مكنيد چه ( ما لا يدرك كله لا يترك كله ) اگر ميل غير اختيارى با ترك فعل اختيارى جمع نمائيد * ( فَتَذَرُوها ) * پس بگذاريد آن زن مرغوب عنها را * ( كَالْمُعَلَّقَةِ ) * مانند زنى كه معلق باشد ميان آن كه بيوه باشد يا شوهردار يعنى او را نه شوهردار توان گفت بجهة عدم رعايت حقوق زوجيت و نه اطلاق مطلقه بر او توان كرد بجهة وجود علاقه زوجيت بينهما پس بين بين باشد و در حديث آمده كه من كانت له مرأتان يميل مع احدهما جاء يوم القيمة و احد شقيه مايل يعنى هر كرا دو زن باشد و او ميل كند بيكى دون ديگرى در اداى حقوق واجبه روز قيامت نيمهء تن او ميل كرده باشد به طرف پشت * ( وَإِنْ تُصْلِحُوا ) * و اگر بصلاح آريد آنچه تباه ساختهايد از حقوق زنان در زمان گذشته * ( وَتَتَّقُوا ) * و بپرهيزيد از مثل اين عملها در زمان آينده * ( فَإِنَّ اللَّه كانَ ) * پس بدرستى كه خدا هست * ( غَفُوراً ) * آمرزنده گناهان ماضى را * ( رَحِيماً ) * مهربان بر توفيق طاعت در مستقبل در كنز آورده كه اين آيه دلالت مىكند بر وجوب قسمت و تسويه ميان ايشان در قسمت بر سبيل اجمال و سنة شريفه مفصل و موضح آنست به اين وجه كه صاحب نكاح دايم اگر صاحب زوجهء واحده است پس آن زن را يك شب مىرسد از چهار شب و سه شب ديگر از آن زوجست بهر جا كه خواهد بيتوته كند و اگر دو زن دارد مر ايشان را دو شبست از چهار شب و دو شب ديگر از زوجست و اگر سه زن دارد پس او را يك شب است و سه شب ديگر از زنان او است و اگر چهار زن دارد هيچ شب براى او فاضل نخواهد بود و جايز است كه قسمت اكثر از يك شب باشد و اما كمتر از اين جايز نيست بجهة آنكه موجب تبعيض است و از صادق صلوات اللَّه عليه مرويست كه ان النبى ص كان يقسم بين نسائه فى مرضه فيطاف عليهن يعنى در آن وقت كه رسول صلَّى اللَّه عليه و آله بيمار بود او را در حجرهء نه زن مىگردانيدند بنوبت تا كه خوشدل گردند و مرويست كه امير المؤمنين عليه السّلام دو زن داشت هر گاه كه روز يكى از آن هر دو زن بود وضو نميساخت در خانهء ديگرى و در خبر است كه معاذ جبل را در يك روز دو زن فوت شد به جهت طاعون قرعه زد ميان ايشان در تقديم تغسيل و كفن و دفن * ( وَإِنْ يَتَفَرَّقا ) * و اگر به جهت عدم مواسات جدا شوند هر يك از زوجين از صاحب خود بطلاق